Heilige God, Toegewijd Volk 1 - Een onredelijk God?

Tue, 24 Nov 2009 22:46:06 +0100

Heilige God, toegewijd volk, is het thema van het gespreksmateriaal dat het Evangelisch Werkverband dit jaar beschikbaar heeft gesteld voor groeigroepen. Verschillende groeigroepen in onze gemeente gebruiken dit materiaal. Een vraag uit een van de groeigroepen over een hoofdstuk uit dit materiaal is de aanleiding voor het schrijven van deze blog en misschien het begin van een serie waarin ik inga op vragen over en naar aanleiding van dit materiaal. Ik nodig groeigroepen die hiermee werken en vragen hebben dit aan mij te mailen en ik zal proberen ze via mijn weblog te beantwoorden.

De vragen die ik kreeg waren de volgende:
We hebben met elkaar Jesaja 6 vers 1 t/m 13 gelezen. We begrijpen met name niet waarom God een profeet roept, maar tegelijkertijd de oren van de mensen dichtsmeert. En waarom is dat sowieso nodig, om de oren dicht te stoppen?
In de jongerenbijbel, maar ook in het boekje voor de leiding staat bij dit gedeelte een verwijzing naar Mattheus 13 vers 14 en 15. Jezus refereert hier naar het gedeelte uit Jesaja. Uit dat gedeelte begrijpen wij dat de mensen eigenlijk zelf hun oren dicht stoppen. Wij vinden dat tegenstrijdig met het gedeelte uit Jesaja, waar God het initieert. Kun jij uitleggen hoe dat zit?

Om te beginnen wil ik zeggen dat ik het onbegrip begrijp en deel. Dit soort teksten roepen bij mij ook altijd weerstand op. Het geeft je het gevoel dat mensen geen recht gedaan wordt. Ik denk dat het goed is om dit eerst vast te stellen.
Over de uitleg van het gedeelte uit Jesaja: De uitleggers zijn het hierover niet allemaal met elkaar eens of geven aan het zelf ook niet helemaal zeker te weten. Wel kan het volgende worden vastgesteld. Het komt vaker voor in de Bijbel Dat namens God personen toegesproken worden terwijl tegelijk vermeld wordt dat God hun hart verharde. Een bekend voorbeeld daarvan is de Farao die niet naar Mozes wil luisteren.

In alle gevallen is er sprake van mensen of groepen die op ontoelaatbare wijze tegen Gods bedoelingen ingegaan zijn. (De Farao, Het volk Israel) Zozeer dat hun handelen niets minder is als een miskenning van God en zijn bedoelingen. Uitleggers zeggen dan ook dat dit de reden is waarom God hun hart verhardt of hun oren toestopt. Deze mensen zijn zozeer te ver gegaan dat zij niet meer op genade kunnen rekenen, integendeel. Zij zullen aan de lijve moeten ontdekken wie God is.

Dat komt dan overeen met Mattheus 13:14,15 waar de hardleersheid van de mensen in kwestie als oorzaak genoemd wordt waarom Jezus er voor kiest op een wijze te spreken die zij niet kunnen (of willen) horen. Als je verder leest in de evangeliën hoe de Farizeeën bijvoorbeeld reageren op de gelijkenissen van Jezus dan valt op dat ze vaak donders goed begrijpen wat Jezus bedoelt, maar dat ze absoluut niet open staan voor die boodschap omdat die hen confronteert met hun tekort.

Overigens, je zou deze wijze van beschrijven misschien ook kunnen opvatten als een religieuze duiding van een verschijnsel dat wij allemaal wel kennen: Als iemand eenmaal de weg is ingeslagen van immoreel handelen en hij of zij wordt daarop aangesproken, dan zie je vaak dat mensen niet luisteren maar juist verharden. Ze zijn dan niet vatbaar voor welk redelijk argument, welk moreel appel of welk beroep op menselijkheid. Ze lijken zich op onbegrijpelijke wijze te verharden. Vandaag nog weigerde Geert Wilders bloemen van Nilgun Yerli met brieven van moslimstudentes omdat hij donders goed begreep dat deze actie een diep ingrijpende kritiek op zijn houding inhield waarvoor hij niet open kon en wilde staan.

Er zijn echter ook uitleggers die op grond van een andere vertaling van de grondtekst zeggen dat het niet Jesaja is die de harten van het volk vet maakt, maar dat het degenen zijn die hij aanspreekt (De zieners en waarzeggers, oftewel de broodprofeten die de mensen naar de mond praten) Dan zou je deze tekst dus anders moeten lezen dan jullie gedaan hebben.

Ik hoop dat dit commentaar bij de teksten jullie iets verder helpt.

Groet en bedankt voor het lezen.

Marten

Bij Jezus in de leer 2 - Waarom zou ik?

Fri, 16 Oct 2009 14:17:46 +0200

Op 16 oktober ontving ik -blijkbaar eenmalig- een exemplaar van het Nederlands Dagblad in de bus. Daarin las ik een artikel van Arjan Markus, missionair predikant van de IZB, over missionaire kansen in een postmoderne belevingscultuur. Hij toont zich vrij somber over de kansen want de postmoderne cultuur is een ervaringscultuur met als motto: “wat werkt is waar”. De waarheid van religieuze opvattingen over een metafysische werkelijkheid laat postmoderne mensen koud. Dat is een probleem voor het missionaire gesprek volgens de schrijver, want het evangelie voert juist een geding om de waarheid. Waarheid over God en waarheid over de mens.

Later nuanceert Arjan Markus het bovenstaande nog wel wat door te zeggen dat we voor het onderkennen van de objectieve waarheid van het Evangelie afhankelijk zijn van het feit of wij het Evangelie persoonlijk als waar ervaren. En ten behoeve van het missionaire contact benadrukt hij het belang van het concreet navolgen van Jezus zodat mensen om ons heen in de contacten met ons kunnen ervaren dat het Evangelie echt in ons werkt.

Het betoog van Arjan Markus voelt voor mij een beetje als een onmogelijke spagaat tussen vasthouden aan veronderstelde objectieve ‘waarheids-claims’ van het evangelie en de postmoderne houding om alleen waarde te hechten aan wat door de mens als waardevol beleefd wordt. Ik laat even in het midden of het juist is dat het evangelie een geding om de waarheid voert. Daar kom ik in een volgende blog nog op terug.

Van belang lijkt mij de opmerking van A.M. dat wij voor de onderkenning van de ‘waarheid’ van het evangelie zijn aangewezen op onze ervaring. Hij noemt dit het gelijk van de postmoderne benadering. En terecht. In het verleden konden de kerk en de traditie pretenderen de behoeders van ‘De Ene Waarheid’ te zijn aangaande God, mens en moraal. De Postmoderne mens heeft doorgekregen dat kerk en traditie die pretentie niet kunnen waarmaken omdat uiteindelijk alles terug gaat op menselijke ervaring en menselijke duiding daarvan.

En zo was het vanaf het begin toen Jezus met die ongelooflijk pretentieuze, provocerende proclamatie van het Koninkrijk Gods, dat op dat moment aanbrak, optrad in Galilea. (De tijd is aangebroken, het Koninkrijk Gods is nabij gekomen). Toen hij mensen opriep om hierop te vertrouwen en hun leven daarnaar in te richten. (bekeer je en geloof dit goede nieuws). Toen hij mensen opriep om leerling en volgeling te worden in plaats van zich te verliezen in allerlei speculaties omtrent zijn ware identiteit.

Hoe reageerden mensen op zijn optreden en zijn oproep? Waarom gaven mensen gehoor aan die oproep?

Om te beginnen moeten we constateren dat lang niet iedereen gehoor gaf aan die oproep van Jezus. Heel veel mensen raakten geïnteresseerd in hem, maar een beperkt deel daarvan gaf daadwerkelijk gehoor aan zijn oproep. Die ruimte laat Jezus hen ook. Ieder mag zijn eigen afwegingen maken.

De reden dat mensen besluiten om hem te volgen is dat ze diep onder de indruk raken van hem en later ook van zijn leerlingen. Het startpunt om leerling van Jezus te worden en hem te volgen is de ervaring die mensen met hem en zijn volgelingen opdoen.

Er klinkt ervaring in de veel herhaalde constateringen in de evangeliën: Zij raakten diep onder de indruk van zijn woorden, want hij sprak met gezag, niet zoals de Farizeeën.
Er klinkt ervaring in de woorden van Petrus zoals Johannes hem citeert, Heer waar zouden wij heen moeten, u spreekt immers woorden van leven? De woorden van Jezus WERKEN blijkbaar voor deze leerling.
Heel het bekeringsverhaal van Paulus is een verwoording van een unieke persoonlijke ervaring van Paulus.
Er klinken ervaringen van ontmoetingen met de opgestane Jezus in de woorden van Paulus in Romeinen 1 en 1 Corinthe 15.
Er klinkt ervaring in de reactie van de mensen in Jeruzalem op de Pinksterpreek van Petrus: Toen zij dit hoorden waren zij diep getroffen ... (handelingen 2:37)
Mensen raken onder de indruk van de onderlinge liefde van de eerste volgelingen van Jezus in de eerste gemeente. Die ervaring leidt ertoe dat velen belangstelling krijgen voor hun geloof in Jezus en zich bij hen aansluiten als nieuwe leerlingen van Jezus.

Ervaringen blijken de belangrijkste motivatie voor mensen om gehoor te geven aan de oproep van Jezus, hem en zijn boodschap te vertrouwen en leerling en volgeling van Jezus te worden. Ervaringen die mensen opdoen met Jezus, met de verhalen over Jezus en met de volgelingen van Jezus. Nergens is er sprake van een onbetwistbaar geopenbaarde waarheid. Altijd gaat het om persoonlijke ervaringen die meestal in ontmoetingen worden opgedaan.

Ervaringen vormen het fundament van ons vertrouwen in de betrouwbaarheid van het goede nieuws dat Jezus brengt. Nieuwe ervaringen en gedeelde ervaringen versterken dat vertrouwen en de motivatie om Jezus dan ook in vertrouwen te volgen. Ervaringen zetten aan tot getuigen en tot handelen en kunnen zo weer een bron van nieuwe ervaringen worden bij mensen om ons heen.

Ervaringen hebben hun beperkingen. Zij vormen geen bewijs voor waarheid van wat men meent ervaren te hebben. Maar we zullen het er mee moeten doen. En eigenlijk maar goed ook, want het bevrijd je van de noodzaak om anderen koste wat het kost van jouw waarheid te overtuigen.

Tegelijk is ervaring dus ongelooflijk belangrijk. Onze ervaringen bepalen of wij gehoor willen geven aan de oproep van Jezus om zijn goede nieuws te vertrouwen en daadwerkelijk een leerling en volgeling van Jezus te worden, die niet alleen maar Here, Here tegen hem zeggen, maar ook doen wat hij zegt.

Als wij bij Jezus in de leer gaan dan klinkt al vrij snel de vraag die Jezus aan zijn leerlingen stelde toen een groot deel van de mensen hem de rug had toegekeerd: “Willen jullie ook niet gaan?” Petrus wilde niet gaan omdat hij ervaren had dat Jezus woorden van leven sprak. Welke ervaring met Jezus zorgt er dan voor dat jij en ik niet weg gaan.

Groet en bedankt voor het lezen.

Marten

Bij Jezus in de leer 1 - Wil de echte Christen opstaan?

Wed, 14 Oct 2009 20:41:11 +0200

Over Mahatma Ghandi de man die India in de vorige eeuw naar onafhankelijkheid leidde gaat het volgende verhaal: Van Ghandi was bekend dat hij de Bijbel las en vooral belangstelling had voor de Bergrede uit Mattheus 5 t/m 7. Hij liet zich in hoge mate door die leer van Jezus inspireren in zijn geweldloze strijd voor onafhankelijkheid. Dat riep met name bij Christenen de vraag op of hij Christen was. Toen hij op een keer bij een Nederlands christelijk echtpaar logeerde kwamen er nog andere gasten. Een van die gasten stelde de vraag aan de gastvrouw: “Is hij echt een Christen?”, waarop de gastvrouw de wedervraag stelde: “ Bedoelt u dat hij een volgeling van Jezus is of bedoelt u dat hij zich bekeerd heeft tot de Christelijke godsdienst?”

Wanneer ben je een echte Christen?
Als we afgaan op het onderzoek God in Nederland, dat al enkele decennia lang in Nederland gedaan wordt, dan wordt een Christen gekenmerkt door:
• Geloof in het bestaan van God
• Geloof in een hiernamaals
• regelmatige Kerkgang
• Regelmatig Bijbel lezen
• Regelmatig bidden
• Een min of meer traditionele Christologie.
De discussie over Andries Knevel en zijn visie op Genesis 1 wekt de indruk dat voor sommigen echt Christen Zijn bestaat uit het aanhangen van een letterlijke interpretatie van Genesis (en heel de Bijbel?)
Christen zijn wordt blijkbaar afgemeten aan het aanhangen van bepaalde waarheden en het onderhouden van bepaalde religieuze gewoonten.

Ik heb mij afgevraagd hoe Jezus hier tegen aangekeken zou hebben. Interessant in dit verband is het voorval waar Jezus aan zijn leerlingen vraagt Wie zeggen jullie dat ik ben? Het voorval wordt in de eerste drie Evangeliën vermeld. De drie weergaven verschillen elk op belangrijke punten. Omdat Markus algemeen beschouwd wordt als het oudste Evangelie richt ik me op zijn weergave in Markus 8.

Petrus reageert op de vraag van Jezus met de belijdenis Gij zijt de Christus. Het woord Christus gaat terug op het Hebreeuwse ‘Messias’ en betekent ‘gezalfde’. Petrus refereert hiermee aan een onder Joden algemeen bekende figuur waarvan men verwachtte dat hij eens zou komen om in opdracht van God aan Israël vrijheid en vrede te brengen. Die verwachting gaat terug op oudtestamentische profetieën, maar heeft zich in de eeuwen voor het begin van de jaartelling nog aanzienlijk ontwikkeld als gevolg van verschillende perioden van buitenlandse overheersing. De figuur heeft mythische proporties gekregen. Petrus identificeert Jezus dus met deze mythische figuur, waaraan allerlei heilsverwachtingen en beelden hangen. Het is een bijzonder eervollen identificatie.

De reactie van Jezus op de belijdenis van Petrus vind ik daarom opvallend. Ergens in mijn achterhoofd bestond de idee dat Petrus met deze belijdenis in de roos geschoten had. Mattheus spreekt zelfs over een openbaring van God. Maar hier in Markus is niets daarvan terug te vinden. Integendeel, Jezus reageert op zijn zachtst gezegd gereserveerd:
• Hij verbiedt de discipelen deze identificatie rond te bazuinen.
• Hij neemt het woord ‘Christus’ niet in de mond als hij in antwoord hierop zijn leerlingen onderwijst, integendeel, hij gebruikt het begrip ‘mensenzoon’, dat in het algemeen gewoon ‘mens’ betekent.
• en hij begint te spreken over het lijden dat hem te wachten staat.

Het contrast met de belijdenis dat Jezus de ‘Christus’ is, is zo groot, dat het wel een reactie van Petrus moet oproepen. Het lijkt wel of Jezus daarop aanstuurt. Petrus stelt hem niet teleur. Hij begint heftig te protesteren. Markus spreekt zelfs over ‘bestraffen’. Begrijpelijk, want zijn beeld van Jezus als ‘Messias’ waarin zoveel verlangen, hoop en verwachting klinkt, ook van hemzelf, wordt heftig verstoord door de woorden van Jezus.

Jezus laat zich echter de mond niet snoeren. Integendeel, hij doet er nog een schepje bovenop. Hij op zijn beurt bestraft Petrus met de woorden: Ga terug achter mij Satan. Sterker kan de afwijzing niet zijn lijkt mij. En hij vervolgt: Je denkt niet aan wat God wil, maar alleen aan wat de mensen willen.

Deze kritiek heeft niet alleen betrekking op de bestraffing van Petrus, maar indirect ook op zijn belijdenis dat Jezus de Messias is, want beide zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In mijn ogen wijst Jezus de geloofsbelijdenis van Petrus in hoge mate af omdat deze verwachting te zeer gevuld is met al te menselijke wensdromen, die niet te rijmen zijn met Gods bedoeling zoals Jezus die verstaat. Hij weigert die vorm van verering die hem in een keurslijf van al te menselijke wensen probeert te vangen. Hij zit niet te wachten op verering van mensen die vervolgens al hun verwachtingen op hem projecteren in afwachting op de vervulling van die verwachtingen door hem. Dat gebeurt wanneer hij voorwerp van verering wordt en wanneer allerlei mythische of min of meer transcendente identificaties op hem worden toegepast.

Wat verwacht Jezus dan wel? Dat maakt hij duidelijk in het vervolg. Direct na zijn woorden tegen Petrus roept hij zijn leerlingen en ieder die het horen wil bij elkaar om hun beeldvorming en verwachtingen te corrigeren. Hij zegt: Wie mijn volgeling wil zijn, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis op zich nemen en zo achter mij aan komen.

Let wel, Jezus heeft het net gehad over zijn eigen lijdensweg die hij moet gaan als gevolg van zijn gehoor geven aan de roeping van God. Deze woorden mogen we dan ook niet lezen als een lijdzaam aanvaarden van het lijden dat ieder mens in zijn leven kan overkomen. Het gaat hier, bij het opnemen van je kruis, om het lijden dat direct gevolg is van het volgen van Jezus. De oproep om jezelf te verloochenen lijkt mij een reactie op te gemakkelijke belijdenissen waarin we ons overgeven aan onze, vaak egoïstische wensdromen, zoals de belijdenis dat Jezus de Christus is.

Ook de volgende woorden van Jezus lijken te reageren op deze al te menselijke neiging: Want ieder die zijn leven wil behouden, zal het verliezen, maar wie zijn leven verliest omwille van mij en het evangelie, zal het behouden.
Je leven willen behouden, zelf buiten schot blijven, dat is wat Jezus lijkt te zien in de belijdenis van Petrus. Dat is in zijn ogen niet de weg naar het leven of naar Gods Koninkrijk. Wie de weg naar Gods toekomst in wil gaan zal achter hem aan moeten gaan dwars door het lijden heen. Die kan niet buiten schot blijven.

Jezus zoekt blijkbaar geen mensen die zich uitputten in hoogdravende belijdenissen over wie hij is. Hij zoekt geen geloofsbelijdenissen aangaande zijn persoon want die reflecteren te vaak alleen maar de ‘gemakkelijke’ wensen van mensen. Hij zoekt leerlingen die begrijpen dat Gods Koninkrijk, het rijk van Vrede, het heil niet vanzelf komt maar alleen door inzet van mensen die bereid zijn om daarvoor te incasseren, door mensen die hem volgen willen op een weg vol weerstand.

Als Jezus in de evangeliën ergens toe oproept dat is het om leerling te zijn en volgeling te zijn, niet om een bepaalde waarheid aangaande hem te belijden.

Daarmee kom ik terug bij het verhaal over Ghandi. Ghandi heeft altijd geweigerd om zich te bekeren tot de Christelijke godsdienst met haar geloofsleer en haar kerkelijke gebruiken. Dat vond hij niet nodig. Wel was hij zeer geraakt door de woorden van Jezus in de bergrede en door het leven van Jezus. Zijn leven lang is hij dit blijven overdenken en heeft hij getracht dit te vertalen naar de praktijk van zijn strijd voor onafhankelijkheid van India. Hij heeft de consequenties van deze weg aanvaard met alle risico’s die daarbij horen. Uiteindelijk heeft het zijn leven gekost dat hij als leerling en volgeling van Jezus door het leven ging. Naar onze maatstaven is hij nooit Christen geworden, maar wat zou hij naar de maatstaven van Jezus geweest zijn?

Nog een stap verder: Wie kunnen we met meer recht christen noemen? Mensen als Ghandi of mensen die trouw de kerk bezoeken en alle kerkelijke belijdenissen aangaande Jezus van harte beamen, maar hun leven niet echt laten beïnvloeden door de woorden en het voorbeeld van Jezus?

Groet en bedankt voor het lezen

Marten

Studieverlof 21 - Moslims emigreren?

Tue, 30 Jun 2009 09:05:17 +0200

Ruim een derde (36 procent) van de Turkse en Marokkaanse moslims in Nederland wil emigreren door de groeiende populariteit van Geert Wilders. Meer dan de helft van de moslims (51 procent) denkt er weleens over om het land te verlaten.
(Trouw 29 juni 2009)

Na het bericht in Trouw heb ik de uitzending van Netwerk via Internet bekeken. De uitzending besloot met een citaat van Wilders: Prima, laat ze maar gaan; hoe minder moslims, hoe beter.

Het bericht raakt me en blijft mij mij hangen. Blijkbaar geven wij deze groep Nederlanders een zeer nadrukkelijk signaal dat ze niet welkom zijn. Wat moet ik ermee, wat moeten we als christenen en kerken hiermee? In de afgelopen weken hebben mensen Donner, van Middelkoop, en de RK-docente Toke Elshof gewezen op de kerk als plaats waar je leert om ander met elkaar om te gaan en waar mensen dat ook doen. Tegelijk blijkt dat 20% van de christenen PVV heeft gestemd en dus hetzelfde signaal afgeeft: We zijn jullie liever kwijt dan rijk.

Zijn kerken plaatsen waar je het anders leert? Hebben de kerken hier een bijzondere verantwoordelijkheid?
Er wordt in kerken wel geleerd om je naaste lief te hebben. Ook de gastvrijheid voor de ‘vreemdeling’ is een thema. Ik vraag mij echter wel af of dit voldoende centraal staat en met voldoende overtuiging gebeurt.

Voor mij raakt dit aan het thema van mijn studieverlof: Missionair gemeente zijn in een Post-Christelijke samenleving
Mede door mijn studieverlof vraag ik mij steeds meer af of het centrum van de christelijke missie niet is: in navolging van Jezus mensen erbij roepen (parakaleo, voor de ingewijden) om volwaardig deel te nemen aan de gemeenschap. Waarbij het niet gaat om deelname aan de christelijke religieuze gemeenschap, maar om de mensengemeenschap als geheel. Verbindt de verkondiging van de ene scheppergod alle mensen in principe niet tot een gemeenschap? Hoe langer hoe meer zet de oriëntatie op Jezus mij op dit spoor.

Ik moet bekennen dat ik hier lang niet altijd oog voor heb gehad. Ook als predikant niet. Ten aanzien van de moslims in onze samenleving was ik weliswaar positief. Ze mochten er voor mij bij horen, maar ik zag geen specifieke verantwoordelijkheid om hier actief als christen en als predikant een bijdrage aan te leveren. Terwijl het missionaire karakter van de gemeente voor mij altijd wel een belangrijke motivatie in mijn werken en geloven is geweest.

Nu vallen beide wat mij betreft steeds meer samen. Zeker in de huidige actuele context van de Nederlandse samenleving vraag ik mij af of de missionaire roeping van christenen en christelijke gemeenten niet vooral inhoudt: actieve inzet voor volwaardige participatie van alle mensen en groepen aan onze samenleving en nu in het bijzonder van Moslims.

Betekent missionair gemeente zijn in dit verband dan niet vooral:
- meer belangstelling voor moslims en hen religie hebben?
- dat predikanten de Koran en moslimculturen moeten kennen en die kennis moeten kunnen integreren in hun verkondiging en toerusting? (Het citeren van de Koran door Obama is wat mij betreft een lichtend voorbeeld.)
- ontmoeting en samenwerking zoeken met moslims en moslimgemeenschappen?
- Uiting geven aan respect waardering voor de moslims en hun cultuur?
- Kritische dialoog aangaan over normen en waarden die conflicteren, vooral als zij conflicteren met de kernwaarden van het Koninkrijk van God, zoals we die van Jezus leren?

Als we zo ons christelijk geloven handen en voeten geven, zou er dan niet een veel sterker tegengeluid uit de kerken klinken tegen de onderbuikgevoelens waar Wilders op inspeelt?
Heeft de moslimgemeenschap niet recht op een veel sterker tegengeluid dan wij nu laten horen, van een bondgenoot waarop ze terug kan vallen?

Groet en bedankt voor het lezen

Marten

Studieverlof 20 Middeleeuwse hoorzitting?

Tue, 23 Jun 2009 12:33:45 +0200

Vanavond is er een hoorgesprek tussen de kerkenraad van Hendrikse’s vrijzinnig hervormde wijkgemeente in Zierikzee en het regionale kerkbestuur (classis) van Zierikzee. Aan de hand van een lange vragenlijst wil de classis duidelijk krijgen of Hendrikse “zo predikt en leert dat deze de fundamenten van de kerk aantast”. (Trouw 23 juni 2009)

Het gaat hier over ds. Klaas Hendrikse, schrijver van het boekje ‘Geloven in een God die niet bestaat.’ Het hoorgesprek kan er toe leiden dat er een kerkelijke procedure wordt gestart tegen ds. Hendrikse. Een klein artikeltje dat weinigen verrassen zal. Toch is er volgens mij veel mis met deze ontwikkeling.

Door deze procedure profileert de kerk zich opnieuw als een hiërarchisch instituut dat voor haar leden uitmaakt wat er wel en niet geloofd mag worden. Weliswaar gaat het hier om een predikant die officieel in dienst van de kerk is, maar elke uitspraak hierover zal direct door leden en niet-leden opgevat worden als een oordeel over de grenzen van wat zij in de kerk kunnen en mogen geloven. De kerk profileert zich hiermee opnieuw als een middeleeuws instituut, dat zowel moderne als postmoderne mensen op deze manier van zich zal vervreemden.

Zij zullen zich zeker niet meer door de kerk laten gezeggen. De vragen en opvattingen van Hendrikse zijn vragen en opvattingen van velen binnen en buiten de kerk. Ze zijn ook onontkoombaar. Een geloofwaardige kerk in een postmoderne tijd zal daarom m.i. ruimte moeten laten voor het open gesprek binnen de kerk hierover. Alleen dan kan het christelijke geloof zich op geloofwaardige wijze kunnen ontwikkelen in een nieuwe tijd.

De kernvraag over het bestaan van God, die Hendrikse aan de orde stelt, lijkt mij bovendien een vraag die eigenlijk al eeuwen achterhaald is. Het is in feite de vraag die aan de orde was toen de kerk processen voerde tegen Galileo Galilei, die het toenmalige christelijke wereldbeeld onderuit haalde. Binnen dat wereldbeeld kon je spreken over het bestaan van God. Sindsdien lijkt de uitspraak ‘God bestaat’ mij een vrij betekenisloze uitspraak geworden. Wat moet je je daarbij voorstellen? Door hieraan vast te houden is de kerk m.i. mede verantwoordelijk voor de onverenigbaarheid van geloof en wetenschap in de eeuwen na Galileo en Copernicus en de schizofrenie die gelovigen sinds die tijd ervaren hebben als zij de wetenschap toch haar terechte plaats wilden toekennen.
Ook hierom lijkt de hoorzitting mij meer thuis horen in de middeleeuwen dan in onze tijd.

De vragen waar het hier om draait zijn tenslotte typisch vragen die om de ‘waarheid’ gaan. En dat zijn nu net niet de vragen waar het in onze tijd om zou moeten gaan. Het zou veel meer moeten gaan om betekenis en geloofwaardigheid. Wat maakt geloven in Jezus geloofwaardig en hoe krijgt geloven betekenis of relevantie voor mens en wereld. Tegen die achtergornd lijkt mij deze hoorzitting verspilde energie, zo niet erger. Jammer.

Groet en bedankt voor het lezen

Marten